Europejskie marzenia o recyklingu chemicznym a rzeczywistość: pięcioletni przegląd (WasteTrade.com)

Wprowadzenie: Hossa, bessa i obietnica gospodarki o obiegu zamkniętym

W czerwcu 2025 r. liderzy branży zebrali się w Brukseli na konferencji AMI „Chemical Recycling Europe”. Podczas wydarzenia zwrócono uwagę na to, jak początkowy entuzjazm inwestorów w latach 2020–2021 przyczynił się do gwałtownego wzrostu cen akcji spółek zajmujących się recyklingiem chemicznym, ale ujawniono również, że wiele flagowych projektów napotkało trudności. Na przykład zakład Pryme One w Rotterdamie miał rozpocząć działalność w 2022 r., jednak opóźnienia spowodowały przesunięcie uruchomienia na koniec 2023 r., a produkcja na początku 2024 r. była niższa niż oczekiwano. W listopadzie 2024 r. zrezygnowano z planów ekspansji na dużą skalę, a w aktualizacji z lutego 2025 r. przyznano, że wielkość produkcji pozostawała poniżej prognoz. Podobne problemy dotknęły inne firmy: zakład Quantafuel w Skive w Danii, ogłoszony w 2020 r., borykał się z trudnościami związanymi z surowcami i sprzętem; działalność rozpoczęto dopiero pod koniec 2022 r. i utrzymywała się poniżej mocy produkcyjnych, a firma została wycofana z notowań w lutym 2024 r. po przejęciu przez Viridor. Nawet firma Agilyx – niegdyś uznawana za przykład sukcesu – zmieniła swoją strategię na zarządzanie surowcami i przetwarzanie odpadów.

Przykłady te ilustrują szersze zjawisko: w ciągu ostatnich pięciu lat projekty recyklingu chemicznego w całej Europie i poza nią zostały wstrzymane, opóźnione lub po cichu porzucone. Jako WasteTrade.com – cyfrowa platforma handlowa poświęcona tworzeniu przejrzystych strumieni odpadów – uważamy, że niezwykle ważne jest dokumentowanie tych niepowodzeń, analiza przyczyn ich powstania oraz zadanie pytania, czy obecny kierunek działań Europy pozwoli na osiągnięcie obiecanej gospodarki o obiegu zamkniętym.

Kalendarium wstrzymanych projektów dotyczących recyklingu chemicznego (2019–2025)

Rok i miesiącProjekt/LokalizacjaTechnologia i planowana wydajnośćWynik / Przyczyna2018–2020 Boise, Idaho (USA) – Renewlogy i Dow Pyrolysis planowały przetwarzanie komunalnych odpadów z tworzyw sztucznych z Boise na olej napędowy. Firma Renewlogy nie była w stanie przetwarzać folii plastikowych; firma Dow zakończyła projekt, a miasto Boise obecnie przewozi odpady z tworzyw sztucznych ciężarówkami do cementowni. 2019–2022 Rotterdam (Holandia) – Projekt Enerkem/Shell dotyczący przetwarzania odpadów na chemikalia. Gazyfikacja w celu produkcji „biometanolu” z odpadów mieszanych. Projekt odwołano z powodu niepewności co do zapewnienia niezawodnych dostaw odpadów oraz rentowności. 2018–2020 Indonezja – Zakład CreaSolv firmy Unilever Rozpuszczanie plastikowych saszetek w celu wytworzenia nowych opakowań Projekt działał na etapie pilotażowym, ale zwiększenie skali okazało się zbyt kosztowne; zrezygnowano z planów wdrożenia na pełną skalę. 2018–2020 Filadelfia (USA) – Agilyx i Delta Air Lines Przetwarzanie odpadów z tworzyw sztucznych na paliwo lotnicze Budowa nigdy się nie rozpoczęła; projekt został odłożony na półkę z powodu problemów umownych, finansowych oraz pandemii COVID-19. 2021–2025 Rotterdam (NL) – Pryme One Piroliza; planowane na 2022 r. Rozpoczęcie opóźnione do IV kwartału 2023 r.; na początku 2024 r. wydajność poniżej oczekiwań; zrezygnowano z planów ekspansji na dużą skalę (listopad 2024 r.); aktualizacja z lutego 2025 r. wskazuje, że wielkość produkcji nadal pozostaje poniżej celu. 2020–2024 Skive (DK) – Quantafuel Pyrolysis; ogłoszono w 2020 r. Problemy z surowcami i sprzętem opóźniły rozpoczęcie działalności do końca 2022 r. i spowodowały, że produkcja pozostawała poniżej mocy produkcyjnych; spółka została wycofana z notowań w lutym 2024 r. po przejęciu przez Viridor. 2022 Swindon (Wielka Brytania) – Recycling Technologies (RT) – instalacje pirolityczne RT7000 o docelowej wydajności 7 000 t/rok każda; firma RT ogłosiła upadłość; większość z 73 pracowników została zwolniona po niepowodzeniu w pozyskaniu inwestycji. Luty 2024 r. Stenungsund (Szwecja) – Instalacja pirolityczna Borealis o wydajności 50 000 t/rok. Firma Borealis wstrzymała realizację projektu po tym, jak studium wykonalności wykazało, że nie spełnia on zakładanych celów wydajnościowych. Listopad 2024 r. Saint-Avold (FR) – Zakład depolimeryzacji PET firm Suez/Loop/SKGC, ogłoszony w lutym 2023 r. Partnerzy nie skorzystali z opcji zakupu terenu; projekt został „zamrożony”, a planowana na I kwartał 2025 r. budowa odwołana. Listopad 2024 r. Vlissingen (NL) – Neste i Ravago Piroliza (55 000 t/rok) z wykorzystaniem technologii Alterra Projekt został odwołany, ponieważ nigdy nie osiągnął etapu gotowości do podjęcia ostatecznej decyzji inwestycyjnej. Zamiast tego firma Neste zainwestuje 111 mln euro w zwiększenie mocy produkcyjnych w Finlandii. Styczeń 2025 r. Ostenda (BE) – Zakład pirolizy APPI. Planowany zakład o wydajności 500 000 t/rok. Projekt odwołano po tym, jak tani import pierwotnego tworzywa sztucznego z Chin podważył model biznesowy; firma APPI zaprzestała działalności. Grudzień 2024 r. Longlaville (FR) – Zakład biorecyklingu PET firmy Carbios Depolimeryzacja enzymatyczna; pierwszy zakład Budowa opóźniona o 6–9 miesięcy z powodu nierozstrzygniętych kwestii finansowych. Luty 2025 r. Normandia (FR) – Zakład recyklingu molekularnego firmy Eastman Technologia odnawiania poliestru; >110 000 t/rok Planowanie projektu tymczasowo wstrzymane, podczas gdy firma Eastman monitoruje rozwój dyskusji regulacyjnych w UE. Kwiecień 2025 r. Sarnia (Kanada) – Nova Chemicals Recykling chemiczny na dużą skalę (nieznana wydajność) Firma Nova zrezygnowała z planów budowy zakładu i ponownie skoncentrowała się na recyklingu mechanicznym. Prace nad studium wykonalności prowadzone wspólnie z Plastic Energy zostały wstrzymane i uznane za tymczasowe. Sierpień 2025 r. Erie, Pensylwania (USA) – International Recycling Group Projekt o wydajności 160 000 t/rok polegający na przetwarzaniu mieszanych tworzyw sztucznych na reduktor do produkcji stali CleanRed™. Projekt odwołano z powodu niemożności pozyskania finansowania w wysokości 300 mln dolarów, ceł na sprzęt spoza USA oraz braku długoterminowych umów na odbiór produktów.

Tabela 1 — Najważniejsze projekty recyklingu chemicznego, które w ciągu ostatnich pięciu lat zostały odwołane, opóźnione lub wstrzymane na czas nieokreślony.

Pięć lat nieudanych prób: co poszło nie tak?

1. Wyzwania technologiczne i związane z surowcami– Wiele zakładów pirolizy miało trudności z zapewnieniem stałych dostaw surowca i utrzymaniem stabilnej jakości produktów. Zakład Quantafuel w Skive działał znacznie poniżej swoich możliwości produkcyjnych z powodu problemów z surowcami i sprzętem. Projekt firmy Enerkem dotyczący przetwarzania odpadów na chemikalia w Rotterdamie został odwołany po tym, jak osoby z wewnątrz firmy stwierdziły, że nie można zagwarantować niezawodnych dostaw odpadów ani rentowności. Planowana przez firmę Eastman instalacja do recyklingu molekularnego w Normandii została wstrzymana do czasu wyjaśnienia przepisów UE.
2. Trudności finansowe– Wysokie koszty inwestycyjne i rosnące stopy procentowe sprawiają, że duże zakłady recyklingu chemicznego wiążą się z dużym ryzykiem. Brytyjska firma Recycling Technologies ogłosiła upadłość po tym, jak nie udało jej się pozyskać wystarczających inwestycji. Firma Borealis wstrzymała realizację projektu pirolizy w Stenungsund, ponieważ analiza wykonalności wykazała, że zakład nie osiągnie zakładanych celów wydajnościowych. Firma Carbios opóźniła budowę zakładu biorecyklingu PET z powodu ograniczeń finansowych.
3. Niski popyt i tanie polimery pierwotne– Firma APPI zrezygnowała z realizacji projektu pirolizy o wydajności 500 kt/rok w Belgii, ponieważ fala importu tanich tworzyw pierwotnych z Chin sprawiła, że produkty z recyklingu straciły konkurencyjność. Wielu producentów w całej Europie ubolewa, że bez obowiązkowych wymogów dotyczących zawartości materiałów pochodzących z recyklingu nabywcy nadal wybierają tańsze tworzywa pierwotne, co podważa opłacalność modeli biznesowych.
4. Niepewność regulacyjna– Firma Eastman wstrzymała realizację projektu w Normandii ze względu na zmieniające się przepisy UE dotyczące odpadów z tworzyw sztucznych i opakowań. Firma Nova Chemicals wskazała niepewność regulacyjną i legislacyjną w Ameryce Północnej jako główną przyczynę rezygnacji z projektu w Sarnia. W Stanach Zjednoczonych dziewięć stanów proponuje wprowadzenie ograniczeń dotyczących pirolizy i zgazowania, co rodzi pytania o to, czy recykling chemiczny będzie w ogóle klasyfikowany jako forma recyklingu.
5. Złożone kwestie ekonomiczne i umowy dostaw– Firma International Recycling Group zrezygnowała z budowy zakładu o wydajności 160 kt w Pensylwanii, ponieważ nie udało jej się zebrać potrzebnych 300 mln dolarów, musiała zmierzyć się z cłami na importowany sprzęt oraz miała trudności z zawarciem długoterminowych umów na zakup przetworzonych tworzyw sztucznych i produktów CleanRed™. W dochodzeniu agencji Reuters podano również, że partnerstwo firm Dow i Renewlogy w Boise rozpadło się, ponieważ start-up nie był w stanie przetwarzać folii plastikowych, a firma Unilever po cichu odłożyła na półkę swój projekt CreaSolv, ponieważ zbieranie i czyszczenie saszetek było zbyt kosztowne.

Trudne pytania dla branży

Czy branża powinna polegać na dotacjach publicznych? Czy nie stawia to w niekorzystnej sytuacji podmiotów zajmujących się recyklingiem mechanicznym, które również potrzebują wsparcia? Czy bardziej rygorystyczne egzekwowanie unijnego rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) stworzyłoby wystarczające zachęty? Czy powinniśmy pogodzić się z tym, że w rozwijającej się branży wiele firm w naturalny sposób wypadnie z rynku?O godz.WasteTrade.com, rozwijamy te pytania:

• Czy recykling chemiczny odciąga inwestycje od sprawdzonych rozwiązań mechanicznych?Europejskie zakłady zajmujące się recyklingiem mechanicznym zamykają działalność z powodu wysokich kosztów i importu tanich surowców pierwotnych, podczas gdy projekty oparte na recyklingu chemicznym nadal otrzymują pomoc państwa. Czy w sytuacji braku równych warunków konkurencji recykling mechaniczny zostanie wyparowany przez technologie eksperymentalne?
• Ile jeszcze nieudanych prób inwestorzy są w stanie znieść?Sama liczba odwołanych lub opóźnionych inwestycji wskazuje na problemy o charakterze systemowym. Jeśli projekty nie są w stanie zapewnić sobie dostaw surowców ani umów na odbiór produkcji i są uzależnione od dotacji, to czy rzeczywiście są opłacalne?
• Czy import tanich polimerów pierwotnych podważa cele gospodarki o obiegu zamkniętym?Krach firmy APPI w Belgii pokazuje, jak globalna nadwyżka podaży pierwotnych tworzyw sztucznych może z dnia na dzień zniweczyć opłacalność recyklingu. Czy Europa powinna rozważyć wprowadzenie korekt granicznych lub minimalnych cen, aby chronić materiały pochodzące z recyklingu?
• Na czym polega kompromis środowiskowy?Wiele technologii „zaawansowanego recyklingu” przekształca tworzywa sztuczne w paliwa, co prowadzi do ich dalszego spalania. Program firmy Dow w Boise zakończył się spaleniem tworzyw sztucznych w piecu cementowym. Czy powinniśmy nazywać to recyklingiem, czy odzyskiem energii? Czy branża potrzebuje bardziej rygorystycznych definicji, aby uniknąć „greenwashingu”?
• Kto ponosi ryzyko?W projektach często podkreśla się tworzenie miejsc pracy i zasadę gospodarki o obiegu zamkniętym, jednak gdy projekty te kończą się niepowodzeniem, koszty ponoszą inwestorzy, rządy, a w przypadkach takich jak Recycling Technologies – również pracownicy. Czy przyszłe zachęty powinny obejmować gwarancje wykonania lub mechanizmy zwrotu środków w celu ochrony funduszy publicznych?

Wniosek: zmiana oczekiwań i priorytetów

W ciągu ostatnich pięciu lat byliśmy świadkami lawiny komunikatów prasowych i wielkich obietnic, po których nastąpił szereg zamkniętych zakładów recyklingu chemicznego. W WasteTrade.com naszą misją jest cyfryzacja i stabilizacja strumieni odpadów, jednak same narzędzia cyfrowe nie są w stanie naprawić wadliwego modelu ekonomicznego. Recykling mechaniczny pozostaje podstawą gospodarki o obiegu zamkniętym w sektorze tworzyw sztucznych, jednak lawina nieudanych projektów chemicznych wskazuje, że zaawansowane technologie nie mogą się rozwijać bez zmian strukturalnych. Sukces będzie wymagał:

• Przejrzyste i możliwe do wyegzekwowania definicje:Należy odróżniać rzeczywisty recykling materiałowy od projektów, które ograniczają się jedynie do przetwarzania odpadów na paliwa. Bez jasnego rozróżnienia przedsiębiorstwa mogą błędnie określać odzysk energii mianem recyklingu, co podważa zaufanie społeczne.
• Solidne ramy polityczne:Należy wprowadzić obowiązkowe wymogi dotyczące zawartości materiałów pochodzących z recyklingu w odniesieniu do wszystkich rodzajów opakowań, wdrożyć korekty graniczne związane z emisjami dwutlenku węgla w celu przeciwdziałania importowi tanich produktów z surowców pierwotnych oraz zapewnić, by dotacje publiczne były uzależnione od spełnienia określonych wymogów dotyczących wyników i podlegały mechanizmom zwrotu środków.
• Umowy na stałe odbiory:Zapewnienie długoterminowych zobowiązań ze strony właścicieli marek i przetwórców do zakupu materiałów pochodzących z recyklingu chemicznego, co pozwoli ograniczyć ryzyko rynkowe i zapobiec anulowaniu zamówień.
• Inwestycje w sprawdzoną infrastrukturę:Należy nadać priorytet rozbudowie mocy produkcyjnych w obszarze technologii, które zapewniają wymierną gospodarkę o obiegu zamkniętym i redukcję emisji dwutlenku węgla. Obejmuje to zwiększenie skali recyklingu mechanicznego przy jednoczesnej dokładnej ocenie zaawansowanych metod chemicznych.

Cele Europy w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym są nadal w zasięgu ręki, ale droga do ich osiągnięcia musi opierać się na realizmie. W obliczu coraz większej liczby projektów chemicznych, które kończą się niepowodzeniem, wzywamy decydentów, inwestorów i liderów branży do krytycznej oceny szumu medialnego, zadawania trudnych pytań oraz kierowania zasobów na technologie, które przynoszą korzyści zarówno dla środowiska, jak i dla gospodarki. Wiele projektów, które zostały zawieszone, przypomina nam, że bez bezpieczeństwa dostaw surowców, pewności politycznej i popytu rynkowego nawet najbardziej zaawansowane procesy mogą szybko stać się aktywami osieroconymi.

John McKenna — WasteTrade.com