Inleiding: Opbloei, neergang en de belofte van de circulaire economie
In juni 2025 kwamen marktleiders in Brussel bijeen voor de conferentie ‘Chemical Recycling Europe’ van AMI. Tijdens het evenement werd opgemerkt dat het aanvankelijke enthousiasme van investeerders in de periode 2020–2021 zorgde voor een sterke stijging van de aandelenkoersen van chemische recyclingbedrijven, maar ook dat veel toonaangevende projecten op hindernissen zijn gestuit. De Pryme One-fabriek van Pryme in Rotterdam zou bijvoorbeeld in 2022 van start gaan, maar door vertragingen werd de ingebruikname uitgesteld tot eind 2023 en lag de productie begin 2024 lager dan verwacht. Grootschalige uitbreidingsplannen werden in november 2024 geschrapt, en in een update van februari 2025 werd toegegeven dat de productievolumes onder de prognoses bleven. Andere bedrijven kampen met soortgelijke problemen: de Skive-fabriek van Quantafuel in Denemarken, die in 2020 werd aangekondigd, kreeg te maken met uitdagingen op het gebied van grondstoffen en apparatuur; de activiteiten gingen pas eind 2022 van start en bleven onder de capaciteit, en het bedrijf werd in februari 2024 van de beurs gehaald na de overname door Viridor. Zelfs Agilyx – ooit geprezen als een succesverhaal – heeft zijn strategie bijgesteld naar grondstoffenbeheer en afvalverwerking.
Deze voorbeelden illustreren een breder fenomeen: de afgelopen vijf jaar zijn projecten op het gebied van chemische recycling in heel Europa en daarbuiten opgeschort, uitgesteld of stilletjes opgegeven. Als WasteTrade.com, een digitale marktplaats die zich toelegt op het opzetten van transparante afvalstromen, vinden wij het van cruciaal belang om deze tegenslagen vast te leggen, de redenen erachter te onderzoeken en ons af te vragen of de huidige koers van Europa de beloofde circulaire economie kan opleveren.
Tijdlijn van opgeschorte projecten voor chemische recycling (2019–2025)
Jaar en maandProject/LocatieTechnologie en geplande capaciteitResultaat / Reden2018–2020 Boise, Idaho (VS) – Renewlogy & Dow Pyrolysis: het plan was om het gemeentelijk plastic afval van Boise om te zetten in dieselbrandstof. Renewlogy kon geen plastic folie verwerken; Dow beëindigde het project en Boise vervoert het plastic afval nu per vrachtwagen naar een cementfabriek. 2019–2022 Rotterdam (NL) – Enerkem/Shell-project voor de omzetting van afval in chemicaliën: vergassing om „biomethanol“ te produceren uit gemengd afval. Geannuleerd vanwege onzekerheid over het veiligstellen van een betrouwbare afvaltoevoer en de winstgevendheid. 2018–2020 Indonesië – De CreaSolv-fabriek van Unilever: Oplossen van plastic zakjes om nieuwe verpakkingen te maken. Er werd een proefproject uitgevoerd, maar opschaling was te kostbaar; de plannen voor volledige schaal werden geschrapt. 2018–2020 Philadelphia (VS) – Agilyx & Delta Air Lines Omzetting van plastic afval in vliegtuigbrandstof De bouw is nooit van start gegaan; het project werd opgeschort vanwege contractuele en financiële problemen en COVID-19. 2021–2025 Rotterdam (NL) – Pryme One Pyrolyse; gepland voor 2022 Start uitgesteld tot het vierde kwartaal van 2023; begin 2024 lag de productie onder de verwachtingen; grootschalige uitbreidingsplannen opgegeven (november 2024); uit een update van februari 2025 blijkt dat de volumes nog steeds onder de doelstelling liggen. 2020–2024 Skive (DK) – Quantafuel Pyrolysis; aangekondigd in 2020. Problemen met grondstoffen en apparatuur vertraagden de activiteiten tot eind 2022 en hielden de productie onder de capaciteit; het bedrijf werd in februari 2024 van de beurs gehaald na overname door Viridor. 2022 Swindon (VK) – Recycling Technologies (RT) RT7000-pyrolyse-eenheden met een beoogde capaciteit van elk 7.000 t/jaar; RT ging in surseance van betaling; de meeste van de 73 werknemers werden ontslagen nadat het bedrijf er niet in slaagde investeringen binnen te halen. februari 2024 Stenungsund (SE) – Borealis: pyrolyse-installatie van 50.000 t/jaar. Borealis legde het project stil nadat uit een haalbaarheidsstudie bleek dat het niet aan de prestatiedoelstellingen voldeed. nov. 2024 Saint-Avold (FR) – PET-depolymerisatie-installatie van Suez/Loop/SKGC, aangekondigd in feb. 2023. De partners hebben hun optie om het terrein te kopen niet uitgeoefend; het project werd „op ijs gezet“ en de voor het eerste kwartaal van 2025 geplande bouw werd geannuleerd. nov. 2024 Vlissingen (NL) – Neste & Ravago Pyrolyse (55.000 t/jaar) met behulp van Alterra-technologie Het project werd geannuleerd omdat het nooit het stadium bereikte waarin een definitief investeringsbesluit kon worden genomen. In plaats daarvan investeert Neste 111 miljoen euro om de capaciteit in Finland uit te breiden. Jan. 2025 Oostende (BE) – APPI-pyrolyse-installatie Geplande installatie van 500.000 t/jaar Geannuleerd nadat de invoer van goedkope nieuwe kunststof uit China het bedrijfsmodel ondermijnde; APPI heeft de activiteiten gestaakt. dec. 2024 Longlaville (FR) – Carbios PET-biorecyclingfabriek Enzymatische depolymerisatie; eerste fabriek Bouw uitgesteld met 6–9 maanden vanwege nog niet rondde financiering. feb. 2025 Normandië (FR) – Eastman-fabriek voor moleculaire recycling Technologie voor polyestervernieuwing; >110 000 t/jaar Projectplanning tijdelijk opgeschort terwijl Eastman de ontwikkelingen in de EU-regelgevingsdiscussies volgt. april 2025 Sarnia (CA) – Nova Chemicals Grootschalige chemische recycling (capaciteit onbekend) Nova heeft de plannen voor de bouw van de faciliteit geschrapt en de focus weer verlegd naar mechanische recycling. Het haalbaarheidsonderzoek met Plastic Energy is opgeschort en wordt als tijdelijk beschouwd. aug. 2025 Erie, Pennsylvania (VS) – International Recycling Group Project van 160 000 t/jaar voor de omzetting van gemengde kunststoffen in CleanRed™, een reductiemiddel voor de staalproductie. Geannuleerd vanwege het onvermogen om 300 miljoen dollar aan financiering bijeen te brengen, invoerheffingen op niet-Amerikaanse apparatuur en het ontbreken van langetermijnaftnameovereenkomsten.
Tabel 1 — Belangrijke projecten op het gebied van chemische recycling die de afgelopen vijf jaar zijn geannuleerd, uitgesteld of voor onbepaalde tijd zijn opgeschort.
Vijf jaar van mislukte pogingen: wat is er misgegaan?
- Technologische en grondstofgerelateerde uitdagingen– Veel pyrolyse-installaties hadden moeite om een constante aanvoer van grondstoffen te waarborgen en een stabiele productkwaliteit te leveren. De fabriek van Quantafuel in Skive draaide ver onder haar capaciteit vanwege problemen met grondstoffen en apparatuur. Het ‘waste-to-chemicals’-project van Enerkem in Rotterdam werd geannuleerd nadat insiders hadden aangegeven dat het geen betrouwbare afvaltoevoer en winstgevendheid kon garanderen. De geplande moleculaire recyclingfabriek van Eastman in Normandië is opgeschort in afwachting van duidelijkheid over de EU-regelgeving.
- Financiële tegenwind– Hoge kapitaalkosten en stijgende rentetarieven maken grote chemische recyclinginstallaties risicovol. Recycling Technologies in het Verenigd Koninkrijk is onder curatele geplaatst nadat het bedrijf er niet in slaagde voldoende investeringen aan te trekken. Borealis heeft zijn pyrolyseproject in Stenungsund opgeschort omdat uit een haalbaarheidsstudie bleek dat de installatie de prestatiedoelstellingen niet zou halen. Carbios heeft de bouw van zijn PET-biorecyclinginstallatie uitgesteld vanwege financieringsproblemen.
- Geringe vraag en goedkope nieuwe polymeren– APPI heeft zijn pyrolyseproject van 500 kt/jaar in België geannuleerd omdat een golf van goedkope importen van nieuw plastic uit China ervoor zorgde dat gerecyclede producten niet meer concurrerend waren. Verschillende fabrikanten in heel Europa betreuren het dat kopers, bij gebrek aan verplichte eisen inzake het gehalte aan gerecycled materiaal, nog steeds kiezen voor goedkoper nieuw materiaal, waardoor hun bedrijfsmodellen worden ondermijnd.
- Onzekerheid op het gebied van regelgeving– Eastman heeft zijn Normandy-project opgeschort vanwege veranderende EU-regels inzake kunststofafval en verpakkingen. Nova Chemicals noemde onzekerheden op het gebied van regelgeving en wetgeving in Noord-Amerika als een belangrijke reden voor het schrappen van zijn Sarnia-project. In de VS stellen negen staten beperkingen voor op pyrolyse en vergassing, waardoor de vraag rijst of chemische recycling überhaupt nog als een vorm van recycling zal worden aangemerkt.
- Ingewikkelde economische aspecten en leveringscontracten– De International Recycling Group heeft zijn fabriek van 160 kt in Pennsylvania geschrapt omdat het bedrijf de benodigde 300 miljoen dollar niet bijeen kon brengen, te maken kreeg met invoerheffingen op geïmporteerde apparatuur en moeite had om langetermijnaankoopovereenkomsten te sluiten voor zijn gerecyclede kunststoffen en CleanRed™-producten. Uit het onderzoek van Reuters bleek eveneens dat de samenwerking tussen Dow en Renewlogy in Boise op de klippen liep omdat de start-up geen plastic folies kon verwerken, en dat Unilever zijn CreaSolv-project stilletjes op de lange baan schoof omdat het inzamelen en reinigen van sachets te duur was.
Uitdagende vragen voor de sector
Moet de sector een beroep doen op overheidssubsidies? Brengt dat mechanische recyclers, die ook steun nodig hebben, in een nadelige positie? Zou een strengere handhaving van de EU-verordening inzake verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR) voldoende prikkels bieden? Moeten we accepteren dat in een opkomende sector veel bedrijven vanzelf zullen afvallen?OpWasteTrade.com, we gaan dieper in op deze vragen:
- Leidt chemische recycling ertoe dat investeringen worden onttrokken aan beproefde mechanische oplossingen?De Europese bedrijven die zich bezighouden met mechanische recycling sluiten hun deuren vanwege hoge kosten en goedkope import van nieuw materiaal, terwijl chemische projecten nog steeds staatssteun ontvangen. Zal mechanische recycling, zonder gelijke concurrentievoorwaarden, worden verdrongen door experimentele technologieën?
- Hoeveel valse starts kunnen beleggers nog verdragen?Het enorme aantal geannuleerde of uitgestelde projecten wijst op structurele problemen. Als projecten geen grondstof- of afnameovereenkomsten kunnen sluiten en afhankelijk zijn van subsidies, zijn ze dan wel echt levensvatbaar?
- Ondermijnen goedkope importen van nieuw polymeer de doelstellingen van de circulaire economie?De ondergang van APPI in België laat zien hoe een wereldwijd overaanbod aan nieuwe kunststoffen de economische haalbaarheid van recycling van de ene op de andere dag teniet kan doen. Moet Europa grensaanpassingen of minimumprijzen overwegen om gerecycled materiaal te beschermen?
- Wat is de afweging op milieugebied?Veel technologieën voor ‘geavanceerde recycling’ zetten kunststoffen om in brandstoffen, wat leidt tot verdere verbranding. Het programma van Dow in Boise eindigde ermee dat de kunststoffen in een cementoven werden verbrand. Moeten we dit recycling noemen of energieterugwinning? Heeft de sector strengere definities nodig om ‘greenwashing’ te voorkomen?
- Wie draagt het risico?Bij projecten wordt vaak de nadruk gelegd op het scheppen van banen en circulariteit, maar als ze mislukken, komen de kosten voor rekening van investeerders, overheden en, in gevallen zoals Recycling Technologies, ook van werknemers. Moeten toekomstige stimuleringsmaatregelen prestatiegaranties of terugvorderingsclausules bevatten om overheidsmiddelen te beschermen?
Conclusie: verwachtingen en prioriteiten bijstellen
De afgelopen vijf jaar hebben we een stortvloed aan persberichten en grootse beloften gezien, gevolgd door een spoor van stilgelegde chemische recyclingfabrieken. Bij WasteTrade.com is het onze missie om afvalstromen te digitaliseren en te stabiliseren, maar digitale hulpmiddelen alleen kunnen een gebrekkige economische structuur niet herstellen. Mechanische recycling blijft de ruggengraat van de circulaire kunststofeconomie, maar de golf van mislukte chemische projecten wijst erop dat geavanceerde technologieën niet kunnen floreren zonder structurele veranderingen. Voor succes is het volgende nodig:
- Duidelijke en afdwingbare definities:Maak een onderscheid tussen daadwerkelijke materiaal-naar-materiaalrecycling en projecten waarbij afval louter wordt omgezet in brandstoffen. Zonder duidelijkheid kunnen bedrijven energieterugwinning ten onrechte als recycling bestempelen, waardoor het vertrouwen van het publiek wordt ondermijnd.
- Robuuste beleidskaders:Voer verplichtingen inzake het gebruik van gerecycleerd materiaal in voor alle soorten verpakkingen, voer koolstofgrensaanpassingen door om goedkope importen van nieuwe grondstoffen aan te pakken, en zorg ervoor dat overheidssubsidies gepaard gaan met prestatie-eisen en terugvorderingsbepalingen.
- Stabiele afnameovereenkomsten:Zorg ervoor dat merkeigenaren en verwerkers zich op lange termijn verbinden tot de afname van chemisch gerecyclede materialen, waardoor het marktrisico wordt verminderd en annuleringen worden voorkomen.
- Investeringen in beproefde infrastructuur:Geef prioriteit aan capaciteitsuitbreidingen op het gebied van technologieën die meetbare circulaire voordelen en CO₂-besparingen opleveren. Dit omvat het opschalen van mechanische recycling, terwijl geavanceerde chemische methoden zorgvuldig worden geëvalueerd.
De doelstellingen van Europa op het gebied van de circulaire economie liggen nog steeds binnen handbereik, maar de weg daar naartoe moet gebaseerd zijn op realisme. Nu steeds meer chemische projecten vastlopen, dringen we er bij beleidsmakers, investeerders en leiders uit de industrie op aan om de hype kritisch te bekijken, kritische vragen te stellen en middelen in te zetten voor technologieën die zowel ecologische als economische voordelen opleveren. Veel stilgelegde projecten herinneren ons eraan dat zelfs de meest geavanceerde processen snel tot gestrande activa kunnen verworden zonder zekerheid over grondstoffen, beleidszekerheid en marktvraag.
John McKenna — WasteTrade.com
