In december 2018 lanceerde de Britse regering de ‘Resources and Waste Strategy’ (RWS), een ambitieus plan dat tot doel heeft de manier waarop grondstoffen en afval in heel Engeland worden beheerd, ingrijpend te veranderen. De strategie maakte deel uit van een bredere inspanning om een circulaire economie tot stand te brengen, een model dat erop gericht is afval tot een minimum te beperken en grondstoffen optimaal te benutten door hergebruik, recycling en duurzaam ontwerp te bevorderen. Uit een recent onderzoek van de Chartered Institution of Waste Management (CIWM) is echter gebleken dat de voortgang van de RWS traag verloopt: 80% van de belangrijkste beleidsmaatregelen is nog steeds niet volledig geïmplementeerd. Dit artikel gaat in op de bevindingen van de CIWM-evaluatie, de gevolgen voor de afvalbeheersector en de manier waarop platforms zoals WasteTrade een cruciale rol kunnen spelen in het veranderende landschap.

Inzicht in de bevindingen van het CIWM-onderzoek

Uit de evaluatie van de RWS door het CIWM komt een ontnuchterend beeld naar voren: bijna vijf jaar na de lancering van de strategie is slechts 20% van de beleidsmaatregelen volledig geïmplementeerd. Nog eens 54% is gedeeltelijk ingevoerd, terwijl 26% van de beleidsmaatregelen nog niet is gestart. Deze cijfers wijzen op aanzienlijke vertragingen bij het realiseren van de ambitieuze doelstellingen van de strategie. Het CIWM wijst op verschillende factoren die tot deze vertragingen hebben bijgedragen, waaronder ministeriële wisselingen, de voorbereidingen op de Brexit en de gevolgen van de Covid-19-pandemie.

Deze trage vooruitgang heeft aanzienlijke gevolgen voor de afvalverwerkingssector. Beleidsmaatregelen waarvan werd verwacht dat ze de recyclingpercentages zouden verhogen, het plastic afval zouden verminderen en een duurzaam gebruik van hulpbronnen zouden bevorderen, zijn niet volgens plan uitgevoerd, waardoor de sector in onzekerheid verkeert. De vertraging bij de uitvoering van deze cruciale beleidsmaatregelen onderstreept hoe belangrijk het is om de ambities van de overheid af te stemmen op de middelen die nodig zijn om deze te verwezenlijken.

Belangrijke beleidsmaatregelen moeten nog worden uitgevoerd

Tot de beleidsmaatregelen die nog niet volledig zijn geïmplementeerd, behoren enkele van de belangrijkste onderdelen van het RWS. Het statiegeldsysteem (DRS) voor drankverpakkingen, waarvan werd verwacht dat het zwerfafval zou verminderen en de recyclingpercentages zou verhogen, is nog steeds niet van de grond gekomen. Evenzo is de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (EPR) voor verpakkingen en elektronisch afval, die producenten financieel verantwoordelijk zou maken voor de verwijdering van hun producten, nog steeds niet ingevoerd. Ook de uniforme afvalinzameling door alle lokale overheden, een maatregel die bedoeld is om verwarring bij consumenten te verminderen en de recyclingpercentages te verhogen, is nog steeds in de wacht gezet.

De vertraging bij de invoering van dit beleid is bijzonder zorgwekkend gezien de mogelijke gevolgen voor de afvalverwerkingssector. Zo zijn EPR-regelingen van cruciaal belang voor het creëren van de financiële prikkels die producenten nodig hebben om duurzamere producten en verpakkingen te ontwerpen. Zonder deze prikkels wordt de overgang naar een circulaire economie veel moeilijker te realiseren. Ook het statiegeldsysteem (DRS) heeft het potentieel om zwerfafval aanzienlijk te verminderen en de kwaliteit van de ingezamelde recyclebare materialen te verbeteren, wat de hele recyclingindustrie ten goede zou komen.

Gevoerde beleidsmaatregelen en hun gevolgen

Ondanks de over het algemeen trage vooruitgang zijn er enkele successen geboekt bij de uitvoering van de RWS. De belasting op plastic verpakkingen, die in april 2022 van kracht werd, is daar een voorbeeld van. Deze belasting, die geldt voor plastic verpakkingen met minder dan 30% gerecycled materiaal, is bedoeld om de vraag naar gerecyclede materialen te stimuleren en plastic afval te verminderen. Een ander succes is de verplichte hiërarchie voor voedselverspilling, die bedrijven verplicht om prioriteit te geven aan het terugdringen en herverdelen van voedselafval alvorens afvoer te overwegen.

Deze ingevoerde beleidsmaatregelen zijn weliswaar beperkt van omvang, maar tonen aan welke impact goed doordachte regelgeving kan hebben. Zo heeft de belasting op plastic verpakkingen al invloed begonnen te hebben op de verpakkingskeuzes van fabrikanten, waardoor het gebruik van duurzamere materialen wordt gestimuleerd. Ook de verplichte hiërarchie voor voedselverspilling heeft bijgedragen aan het terugdringen van voedselverspilling, wat op zijn beurt weer bijdraagt aan bredere milieudoelstellingen.

De noodzaak van een nieuwe aanpak

Gezien de beperkte vooruitgang op het gebied van de RWS heeft CIWM opgeroepen tot een nieuwe ‘strategie voor veerkracht op het gebied van hulpbronnen’, die beter aansluit bij de huidige uitdagingen en kansen op het gebied van hulpbronnenbeheer. Deze voorgestelde strategie omvat verschillende belangrijke aanbevelingen, zoals het opzetten van een departementoverschrijdende taskforce voor hulpbronnen om de uitvoering van het beleid te stimuleren, het focussen op de ontwikkeling van vaardigheden op gebieden als AI en data-analyse, en het invoeren van gerichte economische instrumenten zoals de belasting op plastic verpakkingen om duurzame praktijken te stimuleren.

Een van de belangrijkste aanbevelingen is de noodzaak om het uitstaande beleid uit het RWS ten uitvoer te brengen, met name de EPR-regelingen en een consistente afvalinzameling voor recycling. Dit beleid wordt gezien als essentieel voor het stimuleren van de structurele veranderingen die nodig zijn om de recyclingpercentages te verhogen en de hoeveelheid afval te verminderen. Daarnaast stelt het CIWM voor om grondstoffen te prijzen op basis van hun milieukosten, een maatregel die duurzame praktijken in alle sectoren verder zou kunnen stimuleren.

De rol van platforms zoals WasteTrade

In dit veranderende landschap speelt een digitaal platform zoals WasteTrade een cruciale rol. WasteTrade, als marktplaats voor recyclebare materialen, sluit inherent aan bij de doelstellingen van de RWS en elke toekomstige strategie voor hulpbronnenveerkracht. Door de efficiënte handel in recyclebare materialen te faciliteren, ondersteunt WasteTrade de principes van een circulaire economie, waardoor hulpbronnen zo lang mogelijk in gebruik blijven en de behoefte aan nieuwe grondstoffen wordt verminderd.

Bovendien kan de focus van WasteTrade op transparantie en efficiëntie helpen bij het aanpakken van enkele van de uitdagingen die in het CIWM-rapport zijn gesignaleerd. Zo kan het platform, door realtime gegevens over de beschikbaarheid en prijzen van materialen te verstrekken, de implementatie van EPR-regelingen ondersteunen door producenten en recyclers te helpen weloverwogen beslissingen te nemen. Ook sluit het streven van WasteTrade naar hoge normen op het gebied van materiaalkwaliteit en handelspraktijken aan bij de doelstellingen van de overheid om de recyclingpercentages te verbeteren en de hoeveelheid afval te verminderen.

Vooruitgang boeken door samenwerking en innovatie

Uit de bevindingen van het CIWM-onderzoek blijkt dat er meer aandacht en middelen nodig zijn om de ambitieuze doelstellingen van het RWS te verwezenlijken. Hoewel de vooruitgang traag verloopt, biedt de afvalbeheersector nog steeds aanzienlijke mogelijkheden om positieve veranderingen teweeg te brengen, met name door de invoering van belangrijke beleidsmaatregelen zoals EPR en een consistente afvalinzameling voor recycling.

Platforms zoals WasteTrade zijn bij uitstek geschikt om deze vooruitgang te ondersteunen door de instrumenten en transparantie te bieden die nodig zijn om een efficiënt en duurzaam gebruik van hulpbronnen te bevorderen. Naarmate de sector zich verder ontwikkelt, zal samenwerking tussen de overheid, het bedrijfsleven en digitale platforms van essentieel belang zijn om de visie van een circulaire economie te verwezenlijken en een duurzamere toekomst voor iedereen te creëren.

Hoewel het CIWM-rapport de uitdagingen bij de uitvoering van het RWS onderstreept, wijst het ook op de kansen voor innovatie en samenwerking die kunnen helpen de kloof tussen ambitie en realiteit te overbruggen. WasteTrade blijft zich inzetten om zijn steentje bij te dragen aan dit traject en helpt zo de doelstellingen van het RWS om te zetten in tastbare resultaten die het milieu en de economie ten goede komen.